bugün dinlediğim azerice şiirde "arzudan arzu doğar, insan ne istemez ki..." deniyordu. bu durumu esasında ilk arzuyu doğuran şeyin eksiklik hissi olduğu ve arzu nesnesinde bu eksiklik giderilmediğinde başka bir arzuya yönelişin gerçekleştiği şeklinde yorumlayabiliriz. arzuyu bitiren şeyde ise artık o eksik her neyse bulunamayacağına dair oluşan inanç veya eksikliğin aslında bir illüzyondan ibaret olduğu şuuruna erilmesi söz konusudur. farklı bir yorum olarak bu tetikleme mekanizmasının tüm kainatta ve insanda bulunan "tabii kemal gayreti"nin bir neticesi olduğunu söyleyebiliriz. bu mekanizma doğru işletildiğinde insanın sırrı yavaş yavaş meydana çıkar... özetle üç farklı görüş var: "bir şeyde tamamlanma arayışı", "özde tamamlanmış olma inancı" ve "süreç içerisinde tamamlanma". hangisi doğrudur, kestirmek mümkün değil.
