şatibi – dertli sözlük
tam i̇smi, ebû i̇shâk i̇brâhîm eşşâtıbî olan endülüslü alim. 1320 yılı civarında endülüs’ün gırnata şehrinde doğmuştur. maliki mezhebine mensup bir fakihtir. fıkıh usulü, arap grameri ve arap şiiri gibi birçok farklı konuda eserler vermiştir. en önemli eseri, fıkıh usulü alanında kaleme aldığı el-muvâfakāt’tir. şâtıbî, dönemindeki fıkıh anlayışını eleştirmiş ve özellikle vergi hukuku, içtihat ve taklîd anlayışı konularında maliki âlimlerinden farklı görüşler öne sürmüştür. yaşadığı dönemde gırnata’da devlet ekonomisinin kötüleşmesiyle beraber sultan, ek vergiler koymak istemiş, gırnata müftüsü i̇bn lüb ve ülkedeki bir kısım fakih, bu vergilerin konulmasının i̇slam hukukuna aykırı olduğunu öne sürmüştür. şâtıbî, bu görüşlere karşı çıkmış, şer'î hükümlerin maslahat ilkesi kapsamında toplumun ve devletin genel çıkarlarını göz önünde bulundurması gerektiğini söylemiştir. ona göre devletin topraklarını korumak ve düşman ülkelere karşı devleti savunmak için askerî harcamalar yapması durumunda zekât dışında ek vergiler konulması caizdir. çünkü bu vergilerin alınmaması durumunda devletin, düşmanlara karşı savunma gücünü yitirmesi ve otoritesini kaybetmesi tehlikesi vardır, bu da toplumun umumi menfaatine aykırıdır.

şâtibî, i̇slam hukukunun temel ilkelerinin maslahat ve insanların faydasını gözetmek olduğunu savunmuştur. 19. yüzyılda içtihat tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde muhammed abduh ve reşid rıza, makāsıdü’ş-şerîa konusunda şâtibî’nin el-muvâfakāt isimli eserindeki fikirlerinden yararlanmış ve bu görüşlerin yayılmasını sağlamışlardır