inşirah suresi 1. ayet – dertli sözlük
elem bir su gibi bütün kelimelere sızar ve yukarıdaki sualleri sordurmakla tehdi eder. maşaallah.

neşrah->
neşrah 'ın başındaki nun malumdur ki faili ben değil "biz" yapar. a'bud kulluk ederim demek iken, nabud "kulluk ederiz" demektir. burada ve sair ayetlerde cenab ı hakkın haşmetini izhar için türkçedeki büyüklenme kelimesi "biz" nevinden olduğu meşhur görüştür. bunu kabul etmekle birlikte kendimce şu manaları da veriyorum ki:
-biz: kendisine biz diye hitab edenin, bir saltanatı vardır. maddi veya manevi saltanat iktiza eder. saltanatta nevine göre la-akall hameleler var olduğunu ifade eder. böylece cenab ı hak, kendisinin fail olduğunun söylerken, kendisinin bir saltanatı olduğunu, hameleleri olduğunu söylemekle, (makamına göre olmak şartı var) esbab perdesinde iş gördüğüne işarettir. yalnız normal saltanat sahipleri gibi hameleye ihtiyaç duymaz. bunu da kendisini başa koymak ile ifade eder.

şerh kelimesinde ilk akla gelen felah veya ferah gibi kelimere tercih edilmesidir, dikkate şayandır.
allahuallem bir sebebi şudur ki; ferah ve felah, huzur gibi manevi iyiliği karşılarken, şerhte maddi ve manevi bast bahismevzuudur. bu manayı bir sonraki kelime olan sadr tam tamamlamak suretiyle, şerh kelimesindeki tercih sebebini açık eder.
evet şerh etmek, felah veya ferah gibi kelimelere nisbeten, açmak, izah etmek, tafsil etmek, ortaya koymak, hakiki suretini göstermek gibi manaları haiz olduğundan, kalbi rahatlattığı gibi, nefsi, aklı da rahatlatır. ulvi rahatlık verdiği gibi maddi rahatlık ve ferahı da verdiğini izah eder. böylece hem maddi ve hem manevi dizginlerin elinde olduğunu ispat ile izah eder, ders verir.

neticeten bu kelime ifade eder ki: sana sebepler tahtında, saltanatımın hikmeti lüzumunca, birşeyleri perde etmek tarzıyla, ama tam muazzam ve muhteşem bir teşekkül ile kendimi tanıttırmak gibi hikmetleri haiz bir faaliyet içinde; kalb huzuru, ruh rahatı, nefis itminanı ve akıl iknaası verdiğim gibi, maddi dünyanda da maddi suhulet vermedim mi?. aklını kurcalayan soruları izah edip ikna etmedim mi? kalbini burkan hüzünleri def edip rehavet vermedim mi? madden seni sıkan sıkıntıların hakiki yüzünü göstermekle hafifletmedim mi? gibi manaları haizdir.

allah t.v.t.g. hazretleri tevfik ihsan eylerse devam edeceğim.