ikinci abdülhamid – dertli sözlük
popüler kültürde "cennetmekân" tabiri en çok sultan ikinci abdülhamid için kullanılır. nedense osman gazi, fatih sultan mehmet, yavuz sultan selim gibi padişahlardan daha çok bu tabir abdülhamid'e yakıştırılır. çünkü halk nazarında bu yakıştırma, türk modernleşmesinin en önemli sac ayaklarından biri olan abdülhamid'e bir iyi niyet göstergesidir aynı zamanda. abdülhamid'in cennetmekân olması türk modernleşmesinin günahıyla sevabıyla allah katında makbul görüleceği anlamına da gelir.

ironik bir şekilde, piyano çalan, kadınlı erkekli italyan sanatçılardan müteşekkil bir opera topluluğunu on beş sene askeri rütbeler vererek sarayında hazır bulunduran ve avrupa'da en son çıkan operaları oynattıran, avrupa'nın en ünlü tiyatro oyuncularından sarah bernhardt'ın oyununu yıldız tiyatrosunda izleyip kendisine nişan veren, islam ülkelerinde zındık olarak bilinen victor hugo'nun romanlarını türkçe'ye tercüme ettiren, güney afrika borsası'na yatırım yapan sultan ikinci abdülhamid halk nazarında mazbut, dindar ve sofu bir karakter olarak bilinir. türk modernleşme tarihinin bütün gerilimlerini bir araya getiren böyle bir manzarada abdülhamid'e cennetmekân deyip işin içinden sıyrılmak tabii ki en konforlusu...
halifeliğin siyasi gücünü çok iyi kullanarak gerçek anlamda bir donanmaya sahip olmayan osmanlı’nın adriyatik’ten basra körfezi’ne karadeniz’den kızıldeniz’e uzanan bir alanı uzun süre elde tutabilmesini sağlamıştır
ölümünden bir asır sonra orta anadolu'nun kenar mahalle camilerinde cibuti sultan ikinci abdulhamid han camii inşaatı için para toplanıyor. ne diyordu şair "sen bir anne gibi tuttun ufukları".
padişahlığı devrinde victor hugo'nun l'homme qui rit adlı romanını kendine özel olarak çevirttirmiş, yazma nüshası bugün istanbul üniversitesi kütüphanesinde bulunuyormuş. kitabın bugün hala türkçe çevirisi yok imiş. bir de victor hugo bu dönemde islam dinine ve osmanlıya olan eleştirilerinden dolayı istanbul muhitinde hiç sevilen birisi değil. fakat sultan romana alakasından dolayı özel olarak kitabı tercüme ettirmiş. ironik şekilde kendisine gerici diyenler var. yazılanlardan anladığımız kadarıyla kendisinin entelektüel yönü çok ileri seviyede. fotoğrafçılık, tiyatro, edebiyata fevkalade ilgisi var imiş. tabii bunların islam halifesinin zatında birleşmesi türk modernleşmesinin kendine has yönünü ortaya koyuyor. zaten daha sonra sorun hep bu ikiliklerden çıkacak.
sultanı azam abdülhamid han tarihte bugün fetva!!! ile tahtan indirilmiştir. bu fetvayı da elmalılı hamdi yazır vermiştir.şuraya da bir bakıverin. https://www.youtube.com/watch?v=-ck9kv6dxuy